الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)

9

تفسير مجمع البيان (فارسى)

وَ قالُوا اتَّخَذَ اللَّهُ وَلَداً سُبْحانَهُ . . . - و گفتند خداوند فرزندى اتخاذ نموده منزّه است او . از اينكه فرزندى اتخاذ نمايد و بطور كلى از تمام زشتيها و پليديها و اوصافى كه با مقام خداوند تناسب ندارد منزّه و مبرّا است . از طلحة بن عبيد اللَّه روايت شده كه از پيامبر اكرم پرسش نمود : از معناى « سبحانه » پيامبر پاسخ داد : كه او منزّه از هر بدى است . بَلْ لَهُ ما فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ . . . - بلكه آنچه در آسمانها و زمين است ملك او است . اين جمله پاسخ از گفتار يهود : « خداوند فرزندى اتخاذ نموده » است يعنى مطلب آن طوريكه يهود معتقدند نيست زيرا كه آنچه در آسمانها و زمين است ملك او است ، و فرزند نميتواند مملوك پدر باشد زيرا كه فرزندى و ملكيت در يك جا نميتواند اجتماع پيدا كند پس چگونه ممكن است ملائكه‌اى كه در آسمان و مسيحى كه در زمين است فرزند او باشند ، و از اين راه بيان نمود كه مسيح و ديگران بندگان و آفريده - شدگان و مملوكهاى او هستند مانند ديگر موجودات . و برخى گفته‌اند : معناى جمله اين است : كه هر فعلى در آسمانها و زمين از او است و فعل نميتواند از جنس فاعل باشد در حالى كه فرزند جز از جنس پدر نيست - و مجانست كامل ميان آن دو ثابت است - و از اينرو اگر كسى انسانى را بفرزندى اختيار كند حتماً بايد از جنس همان فرزند باشد - و چون خداوند از جنس بشر نيست پس نميتواند مسيح فرزند او باشد - . كلّ له قانتون : همه در برابر او فرمانبردارند . ابن عباس و مجاهد ميگويند معناى « قانتون » فرمانبرداران است . سدى ميگويد : همه در برابر او روز قيامت فرمانبردارند . حسن ميگويد : « قانتون » معناى قيام دارد يعنى همه در برابر او بشهادت بندگى قيام خواهند كرد .